Vuk 359 Sahte Belge Kullanma Suçu

Vergi Suçları: Sahte Belge Kullanma Suçu

Vergi suçları, vergi kanunlarının öngördüğü yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi sonucunda ortaya çıkar. Bu suçlardan biri de sahte belge düzenleme veya kullanma suçudur. Türk hukukunda bu fiil, hem Vergi Usul Kanunu (VUK) hem de bazı hallerde Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu konunun genel çerçevesini “maddi ceza hukuku + yargılama usulü + delil” yönleriyle birlikte okumak için Ceza Hukuku rehberine de göz atabilirsiniz. İstanbul’da bireysel dosya takibi açısından Ceza Avukatı ve lokasyon odaklı süreçler için İstanbul Ceza Avukatı sayfaları da pratik bir yol haritası sunar.

1. Genel Çerçeve

Sahte belge kullanma suçu, uygulamada en sık “sahte fatura” ve benzeri belgelerin vergi dairesi veya diğer yetkili makamlara ibrazı ile gündeme gelir. Dosyalarda en kritik tartışma, belgenin sahte olduğunun bilinip bilinmediği ve “kullanma” fiilinin ne zaman gerçekleştiğidir. Özellikle şirketler açısından inceleme raporları, karşıt incelemeler ve ticari hayatın olağan akışı değerlendirmesi belirleyici olur.

2. Sahte Belge Kavramı

VUK’a göre sahte belge; gerçekte bir mal veya hizmet alım-satımı olmadığı hâlde varmış gibi düzenlenen veya mevcut bir işlemle ilgisi bulunmayan belgedir.

Tamamen sahte belge: Hiçbir hukuki veya fiili temeli olmayan, uydurma belgeler.
Muhteviyatı itibarıyla sahte belge: Gerçek bir işlem mevcut olmakla birlikte, belgedeki tutar, miktar, taraf veya tarih gibi hususların gerçeğe aykırı şekilde gösterildiği belgeler.

Bu ayrım, hem inceleme raporlarında hem de ceza yargılamasında “kast” tartışması bakımından doğrudan önemlidir. Sahte belge düzenleme ile kullanma fiilleri farklı değerlendirilebilir; düzenleme suçuna ilişkin ayrı içerik: Sahte Belge Düzenleme Suçu.

3. Suçun Unsurları

Maddi unsur: Sahte belgeyi düzenlemek veya kullanmak. Kullanmak, bu belgenin vergi dairesine veya yetkili makamlara ibraz edilmesiyle gerçekleşir.
Manevi unsur: Kast. Failin bilerek ve isteyerek sahte belgeyi düzenlemesi veya kullanması gerekir. Taksirle bu suç işlenemez.

Uygulamada “bilmeden kullanma” iddiası sıklıkla ileri sürülür. Bu noktada; ticari ilişki, ödeme kanalları, teslim-tesellüm, sevk irsaliyesi, depo kayıtları, çalışan beyanları ve karşıt inceleme gibi deliller üzerinden değerlendirme yapılır.

4. Cezai Yaptırımlar

VUK m.359 uyarınca:
- Sahte belge düzenleyen veya kullanan kişiler hakkında 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
- Ayrıca vergi ziyaına yol açılmışsa, vergi ziyaı cezası da uygulanır.
Failin sahte belgeyi bilmeden kullanması hâlinde suç oluşmaz; ancak ispat ve dosya dinamiği önemlidir.

Dosya “mali suç” niteliği taşıdığında, sahte belge fiili başka ekonomik suçlarla birlikte de tartışılabilir. Konu haritası için: Mali Suçlar.

5. TCK ile İlişkisi

Bazı durumlarda, sahte belge kullanımı aynı zamanda resmî belgede sahtecilik suçu (TCK m.204 vd.) kapsamına da girebilir. Ancak vergiye ilişkin belgelerde öncelikle VUK hükümleri uygulanır. Somut olayda belgenin niteliği (resmî/özel), kullanım amacı ve belgenin hangi süreçte ibraz edildiği birlikte değerlendirilmelidir.

6. Yargılama Usulü

Bu suçlar, çoğu durumda Ağır Ceza Mahkemesi görev alanında değerlendirilmektedir.
Vergi inceleme raporları ve müfettiş tespitleri, kovuşturma sürecinde en önemli deliller arasında yer alır.

Ağır ceza mahkemelerinin görev alanına giren suç tiplerinin genel bir haritası için: Ağır Ceza Mahkemelerinde Görülen Suç Türleri. Ağır nitelikli dosyalarda strateji ve savunma planı için ayrıca: Ağır Ceza Avukatı.

7. Uygulamada Önemli Hususlar

Şirketler veya mükellefler, fatura, fiş, sevk irsaliyesi gibi belgeleri alırken kaynağını araştırmalı; bilmeden sahte belge kullanma ihtimalini azaltmak için gerekli özeni göstermelidir.
Sahte belge kullanıldığının tespitinde, bilerek kullanma unsurunun ispatı büyük önem taşır.
İnceleme aşamasından itibaren belge akışı, ödeme kayıtları, teslim süreçleri ve ticari ilişki zinciri “dosya dili”ne uygun şekilde kurulmalıdır.

Soruşturma-kovuşturma sürecinde delil ve usul hataları ağır sonuçlar doğurabileceğinden, genel çerçeve için Ceza Hukuku sayfasını; İstanbul’da pratik takip için İstanbul Ceza Avukatı sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bilgilendirme Notu: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir.