KİŞİLER ARASINDAKİ KONUŞMALARIN DİNLENMESİ VE KAYDA ALINMASI SUÇU (TCK m.133)
1. Suçun Konusu ve Korunan Hukuki Değer
Bu suç ile kişilerin özel hayatı ve haberleşme gizliliği korunur. Taraflar arasında özel nitelikli bir konuşma vardır ve bu konuşmanın rıza olmadan dinlenmesi veya kaydedilmesi yasaktır.
2. Suçun Tanımı
Aşağıdaki fiiller suçtur:
-
Tarafı olmadığınız bir özel konuşmayı gizlice dinlemek,
-
Özel bir konuşmayı teknik cihazlarla kaydetmek,
-
Kişiler arasındaki haberleşmeyi rıza olmadan dinlemek veya kaydetmek.
Bu dinleme veya kayıt kişinin kendisi tarafından yapılmamışsa, yani konuşmada taraf değilse, doğrudan suç oluşur.
3. Taraf Olduğu Konuşmayı Kayıt Etme Durumu
Kişi kendi tarafı olduğu bir konuşmayı kaydederse:
-
Bu kural olarak suç değildir.
-
Ancak bu kayıt ifşa edilirse, yani üçüncü kişilere yayılır veya paylaşılırsa ayrı bir suç oluşur (TCK 133/2).
-
Ayrıca kayıt hukuka aykırı amaçla yapılmış ise (şantaj, tehdit, özel hayatı ihlal vs.) farklı suçlar da gündeme gelir.
4. Cezası
| Fiil | Ceza |
|---|---|
| Kişiler arasındaki konuşmayı gizlice dinlemek/kaydetmek (taraf değilse) | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis |
| Taraf olduğu konuşmayı hukuka aykırı şekilde ifşa etmek | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
| Haberleşmeye ait kayıtları izinsiz yaymak, çoğaltmak veya yayılmasına aracılık etmek | 2 yıldan 6 yıla kadar hapis |
5. Suçun İşlenme Şekilleri
-
Telefon dinleme cihazı kullanma
-
Ortama yerleştirilen gizli mikrofon
-
Gizli ses kayıt programları
-
Mesaj veya konuşmanın ekran görüntüsünü izinsiz paylaşma (ifşa kapsamında değerlendirilebilir)
6. Şikâyet ve Soruşturma
-
Suç şikâyete tabi değildir, savcılık resen soruşturur.
-
Ancak mağdurun şikâyeti soruşturmayı kolaylaştırır ve delil yönünden önemlidir.
7. Hukuka Uygunluk Halleri
Aşağıdaki durumlarda suç oluşmaz:
-
Tarafı olunan konuşmanın delil amacıyla ve zorunluluk gereği kaydedilmesi (Yargıtay uygulaması)
Örneğin:-
Tehdit edildiğini ispatlamak için konuşmayı kaydetmek
-
Hakaret edilen görüşmeyi delil sunmak üzere kaydetmek
Bu durumda hukuka uygunluk kabul edilir, çünkü kişi başka türlü delil elde etme imkânına sahip değilse, kayıt meşru müdafaa benzeri hak arama kapsamında değerlendirilir.
-
8. Uygulamada Sık Karşılaşılan Durumlar
-
WhatsApp ve telefon konuşmalarının çift taraflı olarak kaydedilip mahkemeye sunulması çoğu zaman hukuka uygun kabul edilir, çünkü kişi konuşmanın zaten tarafıdır.
-
Ancak kaydın yayılması, sosyal medyada paylaşılması, üçüncü kişilere gönderilmesi suçtur.