Hileli iflâs suçu, borçlunun alacaklılarını zarara uğratmak amacıyla malvarlığını gizlemesi, azaltması, olduğundan farklı göstermesi veya ticari defter ve kayıtlarını tahrif etmesi gibi hileli davranışlarla şirketi veya kendisini iflâsa sürüklemesi hâlinde oluşan bir ceza hukuku suçudur.
Suçun Amacı ve Kapsamı
Hileli iflâsta esas amaç:
-
Borçların ödenmemesi,
-
Alacaklıların malvarlığı üzerinde tasarruf edememesi,
-
Alacaklıların zararına, borçlunun kendisi veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlanmasıdır.
Borçlu;
-
Gerçek kişiyse şahıs olarak,
-
Şirket ise yönetici ve yetkililer (genel müdür, şirket müdürü, yönetim kurulu üyeleri) bu suçtan sorumlu olabilir.
Suçun Oluşması İçin Aranan Unsurlar
1. İflâsın Gerçekleşmiş Olması
-
Borçlu hakkında iflas kararı verilmiş olmalıdır.
-
İflasa gidilmeden önce yapılan hazırlık eylemleri dahi suç kapsamında değerlendirilebilir.
2. Hileli Davranış
Borçlunun kast ve hile amacı ile yaptığı hukuka aykırı işlemler aranır:
-
Malvarlığını gizleme (gayrimenkulün başkasına devri, kasa mevcudunun saklanması vb.)
-
Malları düşük değerle gösterme
-
Sahte borç yaratma (akraba veya yandaşlara sahte alacak kaydı açma)
-
Şirket kayıtlarını yok etme veya tahrif etme
-
Ticareti bilerek zararla yönetme, malvarlığını gereksiz ve amaçsız tüketme
-
Kendi adına veya üçüncü şahıslar adına hileli işlemlerle mal kaçırma
Cezası
Hileli iflâs suçunun cezası:
Hapis cezası:
Genel olarak 2 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası öngörülür.
Ancak:
-
Suç ticari şirket yetkilileri tarafından işlenmiş ise,
-
Sahtecilik, muhasebe manipülasyonu veya örgütlü hareket varsa,
ceza artırılabilir.
Ayrıca:
-
Tüzel kişi (şirket) hakkında faaliyet izni iptali, tasfiye veya müsadere gibi güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
Hileli İflâs – Basit İflâstan Farkı
| Tür | Tanım | Cezalandırma Şekli |
|---|---|---|
| Basit İflâs | Borçlunun ağır ihmali sonucu iflâs etmesi (hile yok) | Daha düşük ceza veya idari yaptırım |
| Hileli İflâs | Bilerek ve planlı şekilde mal kaçırma ve alacaklı zararı | Hapis cezası (2-8 yıl) |
Soruşturma ve Kovuşturma
-
Genellikle alacaklı şikâyeti ile savcılık soruşturması başlatır.
-
Ticaret sicili, banka kayıtları, muhasebe defterleri, kasa ve stok sayımları incelenir.
-
Bilirkişi raporları dosyada belirleyici konumdadır.
Uygulamada Sık Görülen Örnek Davranışlar
-
Şirket iflas etmeden 1 ay önce malların kardeş üzerine geçirilmesi
-
Kasadaki paranın “çalıntı” gösterilerek kayıtlardan düşülmesi
-
Defterlerin yakılması veya bilgisayar kayıtlarının silinmesi
-
Gerçekte olmayan bir şahsa yüksek tutarlı alacak çıkartılması
Sonuç
Hileli iflâs suçu, alacaklıların korunması amacıyla düzenlenmiş ağır bir ekonomik suçtur.
Borçlu kişi veya şirket yöneticilerinin mal kaçırma, sahte borç yaratma ve kayıt manipülasyonu gibi hileli işlemleri, iflâsın ardından bile cezai sorumluluk doğurur.