Çocuğun Kaçırılması ve Alıkonulması Suçu

Çocuğun Kaçırılması ve Alıkonulması Suçu Nedir?

Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu, henüz kendi kararlarını özgürce veremeyecek yaşta olan bir çocuğun, velayet hakkı sahibinin rızası olmadan bir kimse tarafından bulunduğu yerden uzaklaştırılması veya orada tutulmaya devam edilmesidir.

Buradaki temel nokta velayet hakkı ve çocuğun özgürlüğünün kısıtlanmasıdır.

Kimler Bu Suçu İşleyebilir?

  • Anne veya babadan biri,

  • Üvey anne-baba,

  • Akraba,

  • Bakıcı,

  • Komşu veya herhangi üçüncü bir kişi.

Suç, çocuğu kimin kaçırdığına göre farklı değerlendirilmez. Önemli olan velayet hakkı sahibinin rızasının olmamasıdır.


Hangi Çocuklar Kapsamda?

  • Velayet altındaki çocuklar,

  • Vasisi olan çocuklar,

  • Koruyucu aile yanındaki çocuklar,

  • Huzurevi veya kurum çocukları.

Genel olarak reşit olmayan (18 yaşından küçük) herkes bu kapsamda değerlendirilir.


Suçun Unsurları

  1. Çocuğun velayet sahibinin iradesi dışında alınması → Kaçırma

  2. Çocuğun gitmesine engel olunması → Alıkoyma

  3. Çocuğun kendi rızasının önemi yoktur → Çocuk 17 yaşında da olsa rızası suçun oluşumunu engellemez.


Neden Bu Suç Önemlidir?

Bu suç, çocuğun bedensel ve ruhsal bütünlüğünü, güvenliğini ve velayet düzenini korumaya yöneliktir.
Devlet, çocuğun anne-baba yanında güvenli biçimde yetişmesini esas alır.


Ceza Sorumluluğu

Bu fiili işleyen kişi hakkında hapis cezası öngörülür.
Ceza kastla işlenebilir; yani kişi çocuğu bilerek ve isteyerek kaçırmış olmalıdır.

Ayrıca:

  • Çocuğun zorla, hileyle veya tehdit ile kaçırılması,

  • Çocuğun zarar görmesi,

  • Çocuğun uzun süre alıkonulması,
    cezayı ağırlaştıran durumlar olarak değerlendirilir.


Anne veya Babanın Kaçırması Durumu

Velayet kendisinde olmayan anne ya da baba:

  • Çocuğu okuldan, evden veya dışarıdan alıp velayet sahibine teslim etmezse,

  • Bu durumda da suç oluşur.

“Ben de anneyim/babayım” demek suçu ortadan kaldırmaz.
Belirleyici olan mahkemece verilmiş velayet kararıdır.


Şikayet ve Süre

  • Bu suç şikayete bağlı değildir.

  • Suçu öğrenen herkes savcılığa başvurabilir.

  • Kolluk birimleri derhal çocuk koruma tedbirlerini uygular.


Mağdur Açısından Hukuki Yol

Velayet sahibi şu başvuruları yapabilir:

  1. Savcılığa suç duyurusu

  2. Acil koruma kararı talebi

  3. Çocuğun teslimi için icra müdürlüğüne başvuru

  4. Gerekirse velayetin değiştirilmesi davası

Özellikle icra yoluyla çocuk teslimi, uygulamada en hızlı yöntemlerden biridir.


Uygulamada Karşılaşılan Durumlar

  • Boşanma sürecindeki eşlerden biri çocuğu diğerine göstermeyip kaçırdığında, ceza sorumluluğu doğar.

  • Bir taraf, çocuğu yurt dışına kaçırırsa uluslararası iade ve çocuk teslimi süreçleri devreye girer.

  • Çocuğun telefon, sosyal medya veya konum cihazlarıyla bulunması mümkündür ve kollukça talep edilebilir.

Temel Ceza

Çocuğun velayet hakkı sahibinin rızası olmadan kaçırılması veya alıkonulması halinde;

→ 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası

öngörülür.

Bu temel şekildir ve suçun daha hafif gerçekleştiği durumdur.


Eğer Çocuk, Hile, Aldatma veya Tehdit ile Kaçırılmışsa

Çocuk zorla, tehditle, kandırılarak veya aldatılarak götürülmüş ya da tutulmuşsa:

→ Ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına çıkar.


Anne veya Babanın Kaçırması Durumu

Velayet hakkı mahkeme kararıyla diğer ebeveynde olduğu halde,
anne veya baba çocuğu kaçırır ve teslim etmezse yine suç oluşur.

Bu durumda da:

→ 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası uygulanır.

“Ben de anneyim/babayım” demek cezayı ortadan kaldırmaz.


Çocuğun Zarar Görmesi veya Uzun Süre Alıkonulması

Eğer kaçırma/alıkoyma sırasında:

  • Çocuk fiziksel/psikolojik zarara uğrarsa,

  • Uzun süre velayet sahibinden uzak tutulursa,

  • Çocuk başka bir yere saklanırsa,

→ Ceza artırılır
Uygulamada bu durumda ceza 2 yıl ve üzeri çıkabilir.


Çocuğun Yurt Dışına Kaçırılması (Uluslararası Kaçırma)

Çocuk Türkiye dışına çıkarılırsa veya saklanırsa:

→ Ceza daha ağır değerlendirilir
Fiilin ağırlığı nedeniyle 2 yıldan başlayan ve daha yukarı çıkan hapis cezaları uygulanabilmektedir.

Ayrıca uluslararası çocuk iade süreçleri devreye girer.


Denetimli Serbestlik ve Erteleme Durumu

  • Temel şekil (3 ay – 1 yıl) çoğu durumda hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme kapsamında değerlendirilebilir.

  • Ancak tehdit, şiddet, uzun süre saklama veya yurt dışına kaçırma varsa cezanın ertelenmesi zordur.